Powrot

P u b l i k a c j e . . .
Marek Skowroński : Informacja techniczna w Internecie

1. Wprowadzenie

Wszyscy, którzy zetknęli się z Internetem, zgodnie stwierdzają, że jest to kopalnia informacji. Jednak to, czy Internet jest wydajnym źródłem do pozyskiwania informacji technicznej, jest tematem dyskusyjnym.

Moim zdaniem, szczególne znaczenie dla ludzi zajmujących się szeroko rozumianą działalnością techniczną ma pewien typ informacji, określany jako "inżynierska informacja techniczna". Przy czym przymiotnik "inżynierska" powinniśmy rozumieć tak, jak go rozumieją inżynierowie praktycy, a więc informacja inżynierska to informacja zwięzła, rzeczowa, użyteczna, praktyczna, precyzyjna, prosto przedstawiająca trudne zagadnienia, przydatna w codziennej dobrej praktyce inżynierskiej.
Ponadto informacja inżynierska, rozpowszechniana przez media elektroniczne, oprócz wysokiego poziomu merytorycznego powinna być profesjonalnie przygotowana pod względem informatycznym.
Zgodnie z tą definicją nie powinniśmy zaliczać do informacji inzynierskiej: reklamy, przypadkowo zebranych i nieusystematyzowanych danych, a także opracowań naukowych, zawansowanych technik obliczeniowych itp.

Obecnie sieć Internetu jest najłatwiejszym i najtańszym środkiem udostępnienie informacji. Dlatego także gromadzone przez dziesięciolecia zasoby informacji inżynierskiej są udostępniane przez to medium. Z każdym dniem przybywa stron i udostępnianie są gigabajty nowych opracowań. Obecnie kilkadziesiąt (20 mln stron)??. Niestety, wartościowa informacja jest obiektywnie trudna do wyprodukowania. Dużo łatwiej produkować kolorowy szum informacyjny, którym wypełniane są tysiące stron Internetu. Fakt ten powoduje sytuację, że w ogromnych zasobach dostepnej informacji tylko relatywnie bardzo niewielka jej część jest rzetelna i wartościowa, a interesująca nas informacja inżynierska stanowi tylko niewielki ułamek tej części. Przyczyną tej sytuacji, jak słusznie zauważa Krzysztof Barteczko w PC Magazine1997/8, jest fakt, że "...wartościowa informacja kosztuje i bardzo rzadko jest udostępniana za darmo. Internet nie jest i nie będzie darmowym żródłem wiedzy na każdy temat i w każdym zakresie...". Dlatego dotarcie w Internecie do interesującej nas informacji inżynierskiej jest wyjatkowo trudne.

2. Struktura informacji inżynierskiej w zakresie pomp i układów pompowych

Rys. 1

Rys. 1 Obieg informacji technicznej

Krąg wymiany informacji w działalności technicznej związanej z pompami i układami pompowymi tworzą następujące ośrodki.

Fabryki - fabryki pomp produkuja pompy i elementy układow, a także informacje o nich. Informacja ta powinna dotrzeć do inwestorów, projektantów i eksploatatorów. Informacje można podzielić na dwa strumienie. Jeden strumień, który podąża za wyrobami i jest przekazywany przez dystrybutorów. Strumień ten jest wąski - lecz dobrze celowany. Drugi strumieńn - bardzo szeroki to swobodne rozpowszechnianie informacji poprzez czasopisma i elektroniczne systemy przekazywania informacji. Strumień ten podwaja swoje natężenie co ok. 4 miesiace. Oznacza to, ze niedługo czeka nas prawdziwy zalew informacji elektronicznej.

Nauka - uczelnie i instytuty naukowe działają na rzecz rozwoju technologii, konstrukcji pomp i armatury oraz na rzecz metod obliczeniowych układow pompowych. Informacja o konstrukcji i technologii jest kierowana do fabryk, a informacja o rozwiązywaniu układow do projektantów.

Czasopisma - są środkiem przekazu informacji kierowanej do inwestorów, projektantów i praktyków.

Programy komputerowe - to głównie narzędzia wspomagające działalność projektancką, są także wykorzystywane w działaniach marketingowych fabryk.

Eksploatatorzy - tworzą opinie o przydatności urządzeń i rozwiazań układów w rzeczywistych warunkach pracy. Informacje te poprzez inwestora wpływaja na działania projektantów.

Projektanci - tu koncentruje sie informacja, na podstawie której tworzone są układy pompowe.

Inwestorzy - podejmują decyzje o realizacji układow pompowych.

Internet - dołączył w ostatnim czasie do kręgu wymiany informacji. Daje on możliwość bezpośredniej łaczności między wszystkimi ośrodkami.

Jak widzimy, obieg informacji ma dużą asymetrię. Głównym źródłem informacji jest fabryka w powiazaniu z ośrodkami naukowymi, natomiast głownym odbiorcą jest projektant układów pompowych, działający na rzecz inwestora. Sprawność przekazywania tej informacji i poziom wiedzy projektantów ma kluczowe znaczenie dla jakości układów pompowych.

3. Informacja inżynierska o pompach i układach pompowych w Internecie - sytuacja obecna

Poszukiwania informacji zwykle rozpoczynamy od najpopularniejszych ośrodków przeszukujących takich jak: Yahoo, Alta Vista, Lycos czy WebCrawler. Ośrodki te stworzyły ogromne bazy danych o informacji zgromadzonej w Internecie, wykorzystując do tego celu specjalne automatyczne programy przeszukujące, "pełzające" w sposób ciągły po adresach internetowych i na bieżąco uaktualniające macierzyste bazy danych. Ośrodki te pozwalają na lokalizację stron internetowych na podstawie słów kluczowych lub ich kombinacji, z wykorzystaniem operatorów algebry Boola AND, OR, NOT oraz operatora NEAR do wyszukiwania sąsiedztwa (np. pompa AND uszczelnienie) Wyższym stopniem wtajemniczenia w poszukiwaniu informacji jest wykorzystanie do tego celu inteligentnych programów-agentów (np. AgentSoft), które podczas sesji internetowych podpatrują czynności użytkownika, a następnie okreslają jego preferencje i zaczynają działać zgodnie z nimi. Przedstawione narzędzia można oczywiscie wykorzystać do poszukiwania stron zawierających informacje o pompach i układach pompowych. Polskie strony Internetowe, posiadają nieliczni producenci, dystrybutorzy i firmy handlowe, przedstawicielstwa firm zagranicznych, oraz ośrodki naukowe. Strony te zawierają głównie podstawowe informacyjne o właścicielach stron i materiały reklamowe. W odróżnieniu od sytuacji w polsce większość firm zagranicznych produkujących pompy posiada swoje strony w Internecie. Strony te są z reguły profesjonalnie przygotowane graficznie, lecz zawarają podobny zestaw informacji jak strony polskie. Do rzadkości można zaliczyć strony zawierające pełne katalogi wyrobów, rysunki rozwiązań czy specjalizowane oprogramowanie inżynierskie. Bogaty serwis informacyjny udostępniają natomiast międzynarodowe i narodowe organizacje branżowe. Serwis ten jest głównie skierowany na działania normalizacyjne i dostarczanie informacji statystycznych. Niektórzy teoretycy Internetu twierdzą że każda poszukiwana informacja ( a więc i informacja o pompach) jest w internecie, problem polega tylko na dysponowaniu odpowiednimi nrzędziami które pozwolą do niej dotrzeć. Moim zdaniem w odniesieniu do informacji inżynierskiej pogląd ten jest błędny. Wielogodzinne sesje Internetowe pozwalają stwierdzić, że obecnie poszukiwania użytecznej informacji w Internecie można trektować bardziej jak intelektualną rozrywkę niż profesjonalną działalność inżynierską. (Poszukiwania w Intarnecie można jeszcze bardziej obrazowo porównać do grzebania w wysypisku śmieci, gdzie czasami można znaleźć złoty pierścionek). Aktualne zasoby i sposób dostępu do informacji nie spełniają wielu podstawowych wymogów informacji inżynierskiej.

Na tą sytuację składają się:
- bariera językowa, która choć z napływem młodej kadry powoli sie zmniejsza, jest i jeszcze długo będzie istotnym ograniczeniem dostępu do informacji,
- brak standardu przedstawiania danych, który ogranicza możliwosc ich jednolitej interpretacji, - przypadkowość wyników poszukiwań, spowodowana niedostosowaniem metod wyszukujących do wymagań inżynierskich,
- ogromna strata czasu na przeglądanie bezwartościowej informacji,
- obiektywny brak wartościowej informacji o pompach i układach pompowych, przygotowanej pod kątem inżynierskim,
- ochrona tajemnicy gospodarczej,
- brak zaufania do informacji, spowodowany swobodą wprowadzania zmian i jej anonimowoscia,
- na koniec, brak między poszczególnymi producentami, projektantami i eksploatatorami płaszczyzny współpracy, która by umożliwiła podjęcie wspólnych wysiłków na rzecz pozyskiwania nowej informacji, np. z ośrodków naukowych i jej rozpowszechniania np. poprzez Internet.

Mimo to należy stwierdzić, że już obecne możliwości techniczne Internetu pozwalają na udostepnianie informacji inżynierskiej w znacznym zakresie, a dynamiczny rozwój oprogramowania i zasięgu sieci pozwala postawić tezę, że bedzie to w przyszłosci podstawowy kanał dystrybucji danych. Przypuszczam, że na skutek naturalnych procesów ewolucyjnych, z obecnego chaosu informacyjnego wczesniej czy później musi wyłonić się informacja inżynierska. Myslę jednak, że zamiast czekac, aż taka informacja „sama powstanie”, korzystne byłoby dla środowiska podjęcie działań na rzecz jej powstania w możliwie najkrótszym czasie.

4. Cechy informacji inżynierskiej w Internecie

Ludzi techniki, spośród innych, wyróżnia specyficzny język opisu rzeczywistości, w której działają. W naszym języku dominującą rolę odgrywa rysunek, schemat, wykres, formuła obliczeniowa, parametry urządzeń, cechy konstrukcyjne czy ich własności. Widzimy rzeczywistość poprzez schematy oddziaływań, opisane za pomocą abstrakcyjnych pojęć. Porozumiewamy się za pomocą skrótów myślowych, które przez jednolitą interpretację dają możliwość niezwykle precyzyjnej i szybkiej wymiany informacji. W Internecie, gdzie podstawowym nośnikiem informacji jest słowo i obraz, będziemy mieli z tym trudności. W celu zmiany tej sytuacji powinniśmy dążyć do wzbogacenia możliwości Internetu. Aby to osiągnąć, do zapisu informacji inżynierskiej muszą powstać standardy zapisu danych, które się rozpowszechnią i pozwolą na jednolity opis "obiektów" technicznych. (W Pompy i Pompownie Lipiec 1996 w artykule "Kpmputerowe katalogi pompowe" pisałem o podobnej sytuacji w odniesieniu do oprogramowania.) Następnym krokiem będzie stworzenie i udostępnienie zasobów informacji. Na koniec muszą powstać narzędzia (oprogramowanie), umożliwiające wyszukiwanie informacji inżynierskiej w Internecie i jej interpretację. Na bazie przyjętych standardów powstanie także nowa generacja "obiektowego" oprogramowania i metod obliczeniowych.

Realizacja tego ambitnego programy będzie wymagała koncentracji potencjału intelektualnego środowiska. Moim zdaniem, kluczem do rozwiązania problemu jest powstanie kilku krajowych, wyspecjalizowanych, autoryzowanych ośrodków dystrybucji informacji. Ośrodki takie powinny powstać przy ośrodkach naukowych, przedstawicielstwach branżowych a także jako jednostki niezależne.

5. Potencjalne możliwości internetowego ośrodka dystrybucji informacji

Połączenia (Linki)
Najprostsza formą działalności ośrodka jest pełnienie roli skrzynki kontaktowej. Osoba poszukująca informacji, np. z zakresu pomp i układów pompowych, łącząc się z odpowiednim ośrodkiem, uzyskuje w ten sposób dostęp do jego zbioru adresów. Następnie wybiera interesujący adres i łączy się bezpośrednio ze stroną np. producenta pomp, producenta armatury, uczelni, dystrybutora itd. Udział ośrodka w tej operacji jest ograniczony do gromadzenia adresów, klasyfikowania ich zawartości i udostępniania. Zbieranie adresów może odbywać się na zasadzie:
- „ręcznego” poszukiwania informacji,
- deklaracji właściciela strony o chęci współpracy z ośrodkiem,
- wykorzystania automatycznych programów wyszukujących.

Udostępnianie odbywa się na zasadzie przeglądania zasobów podzielonych na katalogi branżowe, tematyczne, problemowe itd. Możliwe jest także zastosowanie wyspecjalizowanych wyszukiwarek.

Bazy danych
Jedną z podstawowych funkcji ośrodka jest gromadzenie danych w oparciu o standardy opisu obiektów technicznych. Dostępne w ośrodku bazy danych tworzą zintegrowany system, składający się z zasobów własnych przechowywanych na serwerze ośrodka oraz połączeń z bazami na innych serwerach. Możliwość dostępu przez Internet do relacyjnych baz danych oraz zastosowanie serwerów Webu do tworzenia programów użytkowych, pozwoli na obsługę "zapytań do baz" o konkretne parametry pomp, elementy rurociągów itp.

Narzędzia
Do wyszukiwania i interpretacji informacji, zgromadzonych w bazach danych, konieczne są wyspecjalizowane przeglądarki. Przeglądarki te muszą mieć możliwość tworzenie wykresów, rysunków, schematów oraz posiadać mechanizmy, pozwalające inżynierowi na dokonywanie porównań i analiz przydatności urządzeń.

Oprogramowanie
Znaczącą rolę może odegrać ośrodek w dystrybucji oprogramowania inżynierskiego. Działalność ta może mieć kilka form:
- udostępnienie adresów producentów lub dystrybutorów oprogramowania,
- umożliwienie kopiowania oprogramowania nie wymagającego licencji,
- dystrybucja oprogramowania licencjonowanego.
Jedną z funkcji ośrodka może być dostarczanie oraz uaktualnienie wersji programów i danych. Po zarejestrowaniu użytkownika, ośrodek może informować go pocztą elektroniczną o pojawieniu się nowej wersji programu, a także na życzenie dokonać automatycznej aktualizacji. Rozwiązanie to pozwala użytkownikowi na utrzymywanie aktualności posiadanych danych i oprogramowania. Przy właściwej organizacji spowoduje ono znaczne ograniczenie fizycznego przenoszenia danych.

Wymiana informacji
Ośrodek powinien także spełniać role pośrednika w wymianie informacji. Jedną z form będzie udostępnianie tematycznych stron Internetu na swobodną publikację materiałów dyskusyjnych, opinii, zapytań i odpowiedzi.
Inna formą będzie udostępnienie (np. w oparciu o technikę IRC) wyspecjalizowanych kanałów informacyjnych, pracujących w czasie rzeczywistym, umożliwiających bezpośrednie kontakt z doradcami, projektantami czy konstruktorami.

6. Podsumowanie

Na podstawie przytoczonych argumentów można stwierdzić, że Internet wraz z pocztą elektroniczną jest w tej chwili realnym kanałem dystrybucji informacji technicznej.
Sądzę, że już niedługo przekształci się on w instrument twórczej pracy oraz codziennej działalności.

Powrot